Sağlıklı Yaşamın Ortak Dili: Sağlık Okur Yazarlığı

Sağlık konusunda iletişim kurmamızı, tedavimizi doğru anlayıp alabilmemizi sağlayacak sağlık sözlüğü!

Siz de bu konudaki bilgi dağarcığınızı artırarak kendinize ve ailenizin sağlıklı yaşamına katkıda bulunabilirsiniz.

A
Abdomen Mide, karın bölgesi, karın, göbek
Akut Aniden başlayan, kısa süreli, şiddetli, keskin
Adjuvan Bir reçetede yer alan ve diğer ilaçlara ait etkilerin ortaya çıkmasında yardımcı nitelik taşıyan madde
Advers olay Beklenmedik tepki, olumsuz gelişme
Aerobik Oksijene ihtiyaç duyan
Aerosol Sprey, mist
Agresif Saldırgan, tehlikeli, giderek kötüleşen
Allerjen Polene benzer vücudun hapşırma ya da kaşınma yoluyla tepki göstermesine sebep olan moleküller
Allerji Belli başlı şeylere oluşan reaksiyonlar (kumaş, yemek, polen veya kaşınma, kızarıklık, kabartı, nefes alma problemleri)
Allerjik Vücudun polen gibi moleküllere tepki göstermesi
Alveol Akciğerdeki küçük hava keseleri
Ambulatuvar Gezici, hareket edebilen, mobil
Amnezi Hafıza kaybı, unutkanlık, hatırlamakta zorluk çeken
Anaerobik Oksijene ihtiyaç duymayan
Anafilaksi Şok geçirme, ani ve şiddetli alerjik tepki, nefessiz kalma, zehirlenme
Anemi Yorgun, demir eksikliği, nefes darlığı çektiren ve halsiz bırakan kansızlık
Antiinflamatuvar Şişmeyi önleyen ilaç, ağrıyı ve şişmeyi azaltan araç, aspirin, kortizon
Antijen Jerm, bakteri, virüs, zehir, vücutta bulunan ve vücudun hastalıklarla savaşmasına yardımcı olan madde
Anksiyete Korku, endişe
Antikor Vücudun enfeksiyonlarla savaşması için kullanılan protein, enfeksiyonla savaşan hücreler
Antiviral Virüslerle savaşan madde
Artralji Ağrı, eklemlerdeki ağrı
Artrit Eklemlerdeki ağrı, eklemlerde şişmeye neden olan hastalık, eklem yangısı
Asemptomatik Birinin hasta olduğu halde bunu hissetmemesi veya hasta görünmemesi
Astım Solunum hastalığı, akciğerdeki hava yollarında uzun süreli şişme, astım, solumun sisteminde ya da akciğerlerdeki hastalık
Ateroskleroz Damar tıkanıklığı, damar sertliği
B
Bakteri Mikroskopik canlı
Benign Tehlikeli olmayan, zararsız, kolayca tedavi edilebilen
Benign Kanser olmayan
Biyota Bitki ve hayvan türlerinin bütünü
BMİ Boy ve kilo bilgileri ışığında vücut yağ değerlerinin ölçülmesi
Bronkodilator İlaç, solunumu kolaylaştımak için kullanılan ilaç
Bronş Akciğerin dallanmış yapısı
Bursit Şişme, eklem ağrısı, eklem ağrısına sebep olan hastalık
C
Crohn hastalığı Sindirim hastalığı
D
Demans Zamanla kötüleşen hafıza kayıpları, bunama
Dermal Ciltle ilgili
Dermatolog Cilt doktoru
Dispepsi Sindirim güçlüğü, hazımsızlık, mide ekşimesi
Diyare Diyare, ishal
E
EKG Kalp ritm testi, kalbin elektriksel aktivitesinin test edilmesi
Elektrolit Kanda bulunan elektrik yüklü elementler
Emboli Kan pıhtısı
Ensefalit Beyin iltihabı
Epidemik Birçok insanın geçirdiği hastalık, salgın hastalık
Epidemiyoloji Hastalık oluşum çalışması
Epizod Olay, belirlenen miktarda zaman, kısa süre
Eritrematoz Yüzde oluşan kızarıklıklar
Erozyon Küçük çukurlaşma, kemikte veya dişte oluşan küçük delikler
Etiyoloji Sebep olanı arama
F
Faktör Etmen, sebep
Febril Ateş yüzünden meydana gelen, ateşli
G
Genetik Aileden gelen özellikler, aileden gelen özelliklerin konu edilmesi ya da bu özelliklerin çocuğa nasıl geçtiğinin çalışıldığı bilim
Glokom Göz ile alaklaı hastalık, göz basıncının artması, körlüğe sebep olabilen göz hastalığı
Glukoz Şeker türevi, enerji kaynağı
H
H5N1 Kuş gribi virüsü
Hematokrit testi Kan testi, kırmızı kan hücrelerini sayan test
Hematolojik Kanla ve kan üreten organlarla alakalı olan
Hemodiyaliz Kanın temizlenmesi için kullanılan yöntem
Hemoglobin A1C Son 3 aydaki kan şekeri seviyesini ölçen test
Hepatic Karaciğerle ilgili olan
Hepatit A Kötü su ya da bozuk yiyecek yenildiğinde ortaya çıkabilen hastalık
Hepatit B Korunmasız cinsel ilişki ile ya da başkasının kanından kapılan hastalık
Hepatit C Korunmasız cinsel ilişki ile ya da başkasının kanından kapılarak karaciğerde oluşan hastalık
Herpes Zoster Zona, deride oluşan acı veren hastalık
Hiperlipidemi Yüksek kolesterol
Hipersensitivite Yüksek hassasiyet
Hipertansif kalp hastalığı Yüksak kan basıncından kaynaklanan hastalık
Hipertansiyon Yüksek kan basıncı
Hipotansiyon Düşük kan basıncı
Histerektomi Rahim aldırma operasyonu
HİV Aids virüsü
Hormon Kimyasal, doğal ya da dışarıdan takviyeyle verilebilen büyümeyi etkileyen madde, vücudun farklı yerlerinin nasıl çalışması gerektiğine yardımcı olan kimyasal
I
Inflamatuvar barsak hastalığı Sindirim sistemi hastalığı, barsak problemi
İdiyopatik Nedeni bilinmeyen hastalıkla ilgili
İmmun Vücudun kendini hastalıktan koruması, bağışıklık
İmmunoterapi Hastalıklarla savaşmak için yardımcı olan tıbbi tedavi
İnfeksiyon Mikroplar nedeniyle oluşan rahatsızlık, hastalık
İnfeksiyöz Hastalığın bir sebepten ötürü yayılması
İnflamasyon Şişme, yaralanma, ağrı
İnfluenza Grip
İnfüzyon İlaç ya da sıvıların direkt kana verilmesi
İnhaler Astım ilacı, ilacın solunarak alınması
İnjeksiyon İğne yoluyla ilacın verilmesi
İnsidans Belirli bir koşulun varlığının  belirlendiği birey sayısı
J
K
Kanser Kanser
Kanserojen Kansere sebep olan
Kardiyolog Kalp doktoru
Kardiyoloji Kalp hastalıklarını tedavi eden medikal bölüm
Kardiyovasküler Kalbe ve kan damarlarına ait olan
Kartilaj Kemiklerin eklem yüzeylerini kaplayan, yumuşak yapılı madde
Katarakt İnsanların görmesini zorlaştıran, gözde oluşan bulanıklaşma, bulanık görme
Kist Deri altında oluşan beze
Klinik Çalışma, iş, hasta başında yapılan tıbbi tetkik
Koagülasyon Pıhtılaşmak, kümeleşmek
Konjenital Doğuştan gelen, kalıtsal
Konjunktivit Göz enfeksiyonu, gözde kızarıklık ve şişme
Kontaminant Kirli, zehirli, zararlı içerik, zararlı kimyasallar
Kontrendikasyon Tehlikeli, iyi olmayan, ilacın ya da uygulamanın zararlı olması
Koroner arter hastalığı Kalp rahatsızlığı
Kronik Uzun süren, uzun süreli
Kronik hastalık Uzun süren hastalık, yıllarca devam eden hastalık
Kronik obstrüktif akciğer hastalığı Akciğer hastalığı, astım ya da amfizeme benzeyen
Kütanöz Ciltle alakalı, cilde dair
L
Lenfosit Lenf hücreleri
M
Makrofaj Hastalıklarla savaşan hücreler
Malign Kanser
Mammogram Göğüs sağlığını kontrol etmek için kullanılan test
Metabolizm Yiyeceklerden sağlanan enerjinin işlenmesi, yiyeceklerin enerjiye dönüştürülmesi
Mikrop Görmesi çok güç olan, küçük virüs, bakteri, protozoa, mantar
Morbidite Hastalık görülme oranı
Mortalite Ölüm oranı
Multipl skleroz Merkezi sinir sistemi hastalığı
Mutasyon Kimyasal etkenlerin ve radyasyonun hücrenin DNA molekülünde yaptığı kalıcı yapı değişiklikleri
N
Narkotik İlaç, ilaca olan bağımlılık
Nebülizer Sıvı astım ilacını miste çeviren alet
Nefroloji Böbrek problemlerine yönelik yapılan çalışma
Neonatal Yeni doğan
Nozokomiyal Hastane kapılan hastalık
Nörolojik Sinir sistemiyle ilgili, beyin veya omurilik
Nutrisyon Besin, yemek, beslenme biçimi, sağlıklı gıda
O
Obstrüksiyon Engel, tıkama, geçmesi güç olan
Ortopedi Kemik ve kıkırdakla ilgili bölüm
Ortopedist Kemik ve kıkırdakla ilgilenen hekim
Osteonekroz Kemik ölümü
Osteoporosis Osteoporosis, kırılgan kemik
Otitis media Orta kulak iltihabı
Otizm Başka insanlarla iletişim kurmakta güçlük çekilen hastalık, beyinsel rahatsızlık
Otoimmun hastalık Vücudunuzun kendi kendisine saldırmasına neden olan hastalık
P
Papül Cilt kızarıklığı, cilt üzerindeki küçük kırmızı noktalar
Paraliz Haraket edememe
Patojenik Hastalığa sebep olan
Perifer Uç, kenar, sınır
Plasebo Şeker hap
Platelet Kan pıhtılaşmasını sağlayan hücre
Pnömoni Akciğer iltihabı
Potens Güç, kuvvet, seviye
Profilaktik Hastalığı veya hamileliği engellemek için verilen ilaç, doğum kontrol, korunma
PSA Testi Prostat sağlığını kontrol etmeye yarayan test
Psikiyatri Zihin sağlığı ile alakalı çalışma
Psikiyatrist Zinhin sağlığı ile ilgilenen hekim
Psoriatic Artrit Cilt kızarıklı eklem şişmesi
Psoriazis Kuru, döküntülü kızarık cilt
Pulmoner Akciğerlerle ilgili olan
R
RA Eklem hastalığı, romatoid artrit
Radyolog Işın bilgin, röntgen uzmanı
Radyoloji X ışınlarının tıbbi alanda kullanılmasını inceleyen bilim
Rayno sendromu Kan dolaşımı hastalığı
Rekürrens Yeniden oluşma, geri gelme
Respirasyon Solunum
Risk Şans, risk
Romatolog Eklem, kemik ve bağışıklık sistemiyle ilgilenen hekim
Romatoloji Eklemi kemik ve bağışıklık sistemi ile ilgili bölüm
Romotaid artrit Eklem hastalığı, eklem şişmesi
Rotavirüs Mide rahatsızlığına yol açan virüs
S
Semptom Belirti
Sendrom Hastalık, rahatsızlık, aynı anda oluşan belirtilerin toplamı
Seroloji Kan-serum bilimi
Sjogren sendromu Kuru göz ve ağız sendromu
Spazm Ani, güçlü kas kasılması, ağrılı sızlanma
Spirometre Solunum test, nefes alma gücünü ölçen alet
Spontan Planlanmayan, aniden
T
Terapi Tedavi
Terapötik İyileştirme, daha iyi olmasını sağlama
Teratojenik Bebeğe doğmadan önce acı çektiren
Toksikoloji Zararlı maddeleri konu eden bilim
Topical Yüzey üstünden, cilt üzerine, vücut üstüne
Tümör Çoğalma, yumru oluşması
U
Uterus Rahim
UVA UV ışınları, güneş ışığı
UVB UV ışınları, güneş ışığı
Ü
Ülser Açık yara
Ürtiker Kabartı, kaşıntı, kızarıklık
Üst solunum yolu Burun, boğaz, nefes borusu
V
Varicella Su çiçeği
Virülens Kuvvet, bir hastalığın ne kadar şiddetli olduğu
VKİ Boy ve kilo bilgileri ışığında vücut yağ değerlerinin ölçülmesi
Y
Z

 

Referans: https://depts.washington.edu/respcare/public/info/plain_language_thesaurus_for_health_communications.pdf